Bidhan

राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाल

(National Luminarie Mahaguru Falgunanda Lingden Foundation, Nepal)

 को

विधान–२०७३

प्रस्तावना ः– 

राज्यको भविष्य निर्माणसँग जोडिएर रहेको मानव समाजको अग्रणीय भूमिका भएकोले विज्ञान र प्रविधिले विकासमा फड्को मारेको संसारको आजको स्थितीमा समाजको रुपान्तरणको उदारणीय महत्वपूर्ण भूमिकालाई ख्याल गर्दै बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक एवम् बहुसांस्कृतिक देश नेपालका हामी भावानात्मक एकता र पारस्परिक सद्भाव, समन्वय, सहयोग तथा मैत्रीपूर्ण समझदारी कायम राखी सामाजिक क्षेत्रमा तथा लोककल्याणकारी क्षेत्रमा विभिन्न कार्यक्रममा सहयोग पुराउने उद्देश्यले, 

राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाललाई संस्था दर्ता ऐन २०३४ को अधिनमा रही विधान २०७३ तर्जुमा गरिएको छ । 

परिच्छेद–१

प्रारम्भिक

१.            संक्षिप्त नाम ः– 

नेपाली भाषामा राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाल हुनेछ । यसलाई अंग्रेजीमा (National Luminarie Mahaguru Falgunanda Lingden Foundation, Nepal) भनिनेछ ।

(क) संस्थको कार्यालय रहने  ठेगाना ः यस संस्थाको कार्यालय काठमडौँ महानगरपालिका वडा नं. ५ हाँडिगाउँ, ढुङ्गेधारमा मार्गमा रहेनछ । 

(ख) संस्थाको कार्य क्षेत्र ः यस  राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपालको कार्य क्षेत्र काठमाडौँ जिल्लाा हुनेछ । आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित जिल्लाको स्थानीय अधिकारको स्वीकृति लिइ नेपालभर कार्य क्षेत्र विस्तार गरिनेछ । 

(ग) यो विधान संस्था दर्ता भएको मितिदेखि प्रारम्भ हुनेछ  । 

(घ) संस्थाको अस्तित्व ः 

यो संस्था एक अविछिन्न अत्तराधिकारीवाला, सङ्गठित स्वशासित, सङगठीत गैरनाफामुलक गैर राजनीतिक तथा गैरसरकारी सामाजिक संस्था हुनेछ । संस्थाबाट आफ्नो उद्देश्य बाहेक अर्थ आर्जन गर्ने तथा कुनै प्रकारको शुल्क लिङ वा नलिइ परामर्श गर्ने कार्य गरिने छैन । 

२.            संस्थाको परिभाषा ः– विषय र प्रसंड्डले अर्को अर्थ नलागेमा यस विधानमा ः

(क)        “विधान” भन्नाले राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाल २०७३ को विधानलाई सम्झनु पर्दछ ।

(ख) “संस्था” भन्नाले राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाललाई जनाउ“छ ।

(ग)          “समिति” भन्नाले यस विधानको दफा १३ बमोजिम गठित कार्य समितिलाई जनाउ“दछ । 

(घ)         “सभा” भन्नाले यस विधान बमोजिम बसेको साधारण सभा र विशेष साधारण सभालाई समेत जनाउ“छ ।

(ङ)         “सदस्य” भन्नाले मञ्चको साधारण सदस्यलाई बुझाउनेछ । 

(च)          “पदाधिकारी” भन्नाले संस्थाको पदाधिकारी सम्झनुपर्छ ।

(छ)         “राष्ट्रिय महाधिवेशन” भन्नाले यस विधानको दफा ७ बमेजिम भेला र आयोजित भेलालाई जनाउनेछ । 

(ज)         “सल्लाकार समिति” भन्नाले राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाललाई मार्गनिर्देशन तथा परामर्श प्रदान गर्नका लागि कार्य समितिले गठन गर्न सक्नेछ । 

(झ)         “पदाधिकारी” भन्नाले संस्थाका पदाधिकारीलाई सम्झनुपर्दछ ।

(ञ)         “नियम, विनियम” भन्नाले यस विधान अन्तर्गत बन्ने नियम विनियमलाई जनाउ“छ । 

(ट)          “स्थानीय अधिकारी” भन्नाले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई जनाउ“छ ।

(ठ)         “तोकिएको वा तोकिए बमोजिम” भन्नाले यो विधान र यस विधान अन्तर्गत बनेको नियम विनियममा तोकिएको वा तोकिएबमोजिम सम्झनुपर्दछ ।

(ड)         “स्थानीय निकाय” भन्नाले गा.वि.स., नगरपालिका, उपमहानगरपालिका, महानगरपालिका र जि.वि.स.लाई जनाउने छ ।

३.            संस्थाको छाप, चिन्ह र सपथग्रहण ः– प्रचलित व्यवस्थाको प्रतिकूल नहुने गरी संस्थाको एउटा छुट्टै छाप, चिन्ह सपथग्रहण हुनेछ । छाप, चिन्ह र सपथग्रहण अनुसूचि १ बमोजिमको ढा“चामा  हुनेछ । तर संस्थाको नाम र छाप, चिन्ह र सपथग्रहण पूर्व दर्ता भएको कुनै संस्थासंग मेल खाएमा संशोधनको प्रक्रियाद्वारा तुरुन्त संशोधन गरिनेछ ।

परिच्छेद–२

उद्देश्य

४             संस्थाको उद्देश्य ः– संस्थाको उद्देश्य देहाय बमोजिम रहनेछ ।

(क)        यो संस्था मुनाफारहित, जनहितकारी सामाजिक संस्था हुनेछ ।

(ख)        दैवी प्रकोपमा सहयोग कार्यक्रम गर्ने । 

(ग)          सांस्कृतिक, ऐतिहासिक स्थलहरुको संरक्षणमा सहयोग पुर्याउने । 

(घ)         आफ्नो भाषा, लिपि, धर्म, संस्कृतिको जगेर्ना तथा विकास गर्ने उद्देश्यसँग सम्बन्धित विविध कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने ।  

(ङ)        समुदायमा भाषा, लिपि धर्म, संस्कृति, साहित्य कला, संगीतमा खोज, अनुसन्धान गर्त प्रोत्साहन गर्ने । 

(च)         माङहिम (मन्दिर)हरुको जिर्णोद्वार गर्ने गराउने 

(छ)         स्वीकृति लिई संस्थाको अन्य आवश्यक कार्यहरु गर्ने ।

५.            संस्थाको उद्देश्य प्राप्त गर्न गरिने कामहरु ः– यस संस्थाको उपरोक्त उद्देश्यहरु प्राप्त गर्न देहायका कार्यहरु गर्नेछ ः–

(क)        संस्थाले प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम सम्बन्धित निकायबाट अनुमति वा इजाजत प्राप्त गरी मात्र आफ्ना उद्देश्यहरु कार्यान्वयन गर्नेछ । 

(ख)        संस्थालाई आवश्यक पर्ने भवन निर्माण गर्ने वा भाडामा वा लिजमा लिनेछ र कम्प्यूटर, टेलिफोन, फ्याक्स जस्ता कार्यालय सामान तथा सवारी साधन खरिद गर्नेछ वा भाडामा लिदा दोहोरो करार गरी प्रयोग गरिने छ । 

(ग)          संस्थालाई आवश्यक पर्ने कर्मचारी नियुक्त गर्ने तथा तिनको सेवाका शर्तहरु निर्धारण गर्नेछ । 

(घ)         संस्थामा प्राप्त रकम बैंकमा जम्मा गरी बैंक खाता संचालन गर्नेछ ।

(ङ)         संस्थाको आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्न  अन्य मानवहरुको अधिकार हनन गरिने छैन । साथै प्रचलित कानून विपरित कुनै कार्य गरिने छैन । 

(च)          संस्थाको सम्बन्धित निकायको निति निर्देशनको पालना गर्ने । 

(छ)          संस्थाको ऐन नियम विपरित प्रतिकुल कार्य गरेमा संस्था दर्ता अधिकारीले संस्थाको दर्ताको निलम्बन वा खारेज गर्न सक्नेछ । 

(ज)         कुनै कार्यको लागि अन्य संस्थालाई प्रतिनिधि नियुक्ति गर्ने र स्वयंसेवक भई कार्य गर्न सक्नेछ ।

(झ)         कुनै कार्यको लागि अन्य संस्थास“ग समन्वय गरी कार्य गर्न सक्नेछ ।

अन्य आवश्यक कुराहरु ः

१.            संस्थालाई आकस्मिक क्षतिबाट बचाउन संस्थाको भवन लगायतका सबै प्रकारका सम्पत्तिहरु बीमा गराउनेछ । 

२.            संस्थाको नाममा प्राप्त हुन आएको वा अनुदान मार्फत आएको वा खरिद गरेको चल अचल सम्पत्तिहरुको स्वामित्व र व्यवस्थापन संस्थामै नीहित हुनेछ । साथै आवश्यक नभएमा विक्री गर्न सक्नेछ । यसरी विक्री गरी प्राप्त रकम कोषमा जम्मा    गरिनेछ ।

३.            संस्थाको लागि प्राप्त हुन सक्ने सबै प्रकारका सुविधा, सहुलियत प्राप्त गर्न नेपाल सरकारको कार्यालयहरुस“ग अनुरोध गर्नेछ । 

४.            संस्थाको तर्फबाट वा बिरुद्धमा परेका मुद्दा मामिलाहरुको पुर्पक्ष गर्ने, प्रतिरक्षा गर्ने, लिखित जवाफ पेश गर्ने, यस सम्बन्धमा आवश्यक कानूनी सेवा प्राप्त गरी आफ्नो हक अधिकार र सहुलियत सुविधालाई सुरक्षित राख्नेछ ।

५.            संस्थाको आफ्नो लक्ष्य र उद्देश्य प्राप्त गर्नको लागि सर्वसाधारणलाई बढी जानकारी गराउन विभिन्न संचारका साधन जर्नल, बुलेटिन, टेलिभिजन, पत्र पत्रिकाबाट विज्ञापन सूचना आदि प्रशारण गर्ने गराउनेछ ।  

परिच्छेद–३

सदस्यता

६.            सदस्यता वर्गिकरण ः– यस संस्थाका सदस्यहरु देहाय बमोजिमा ४ प्रकारका सदस्यहरु वर्गिकरण गरिएको छ ः– 

(क)        साधारण सदस्यः यस विधानको दफा ७ बमोजिम योग्यता पुगेको कुनै पनि नेपाली नागरिकले तोकेको प्रकृया अन्तर्गत रही आवेदन गरेमा संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्ने व्यक्तिहरु संस्थाको साधारण सदस्य हुनेछन् । 

ख) संस्थापक सदस्यहरु ः 

यो संस्था दर्ता हु“दाको बखतका तदर्थ समितिका पदाधिकारीहरु संस्थापक सदस्य हुनेछन् । 

संस्थापक सदस्यहरुले विधानमा उल्लेख भए बमोजिमको शुल्क बुझाई साधारण सदस्य वा

आजीवन सदस्य प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।

(ग)  आजीवन सदस्य 

संस्थाको विकासको लागि विशेष सहयाग, योगदान पुर्याउने व्यक्तिहरुलार्य तोकिएको प्रक्रिया अन्तर्गत आजीवन सदस्यता प्रदान गरिनेछ । 

(घ) मानार्थ सदस्य ः उपयुक्त ठहर गरेको विशिष्ठ समाजसेवी तथा प्रतिष्ठित नेपाली नागरिकलार्य संस्थाको मानार्थ सदस्य प्दान गर्न सकिनेछ तर मानार्थ सदस्यहरुको मताधिकार रहेने छैन ।  

७.           सदस्यता प्राप्तिको लागि आवश्यक योग्यता ः– यस संस्थाको सदस्यको लागि देहाय बमोजिमको योग्यता पुगेको हुनुपर्नेछ ः–

(क)        नेपाली नागरिक हुनुपर्ने ।

(ख)        १८ वर्ष उमेर पूरा भएको ।

(ग)          चालचलन राम्रो भएको तथा फौजदारी अभियोगमा अदालतबाट कसुरदार प्रमाणित नभएको । 

(घ)         मानसिक सन्तुलन नगुमाएको ।

(ङ)        सार्वजनिक सम्पत्ति हिनामिना गरेको नठहरेकोे ।

(च)         नैतिक पतनदेखिने फौजदारी र भ्रष्टाचारीको अभियोगमा सजाय नपाएको । 

(छ)         सम्बन्धित संस्थाको व्यवसायमा निजी स्वार्थ नभएको ।

(ज)         सामाजिक सेवामा विश्वास र इच्छुक भएको हुनुपर्ने ।

(झ)         संस्थाको उद्देश्य माथि विश्वास राख्ने र आस्थावान हुनुपर्ने ।

८.            संस्थाको सदस्य प्राप्त गर्न वा वहाल रहन नसक्ने अवस्था ः– देहायका अवस्थामा कुनै व्यक्ति संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्न सक्ने छैन । 

(क) गैर नेपाली नागरिक । 

(ख)        १८ वर्ष उमेर पूरा नगरेको ।

(ग)          मगज बिग्रेको वा बहुलाएको ।

(घ)         सार्वजनिक सम्पत्ति हिनामिना गरेको ठहरेको ।

(ङ)        नैतिक पतन देखिने फौजदारी र भ्रष्टाचारीको अभियोगमा सजाय पाएको ।

(च)         सम्बन्धित संस्थाकोे व्यवसायमा निजी स्वार्थ भएको ।

(छ)         साहुको दामासाहीमा परेको ।

(ज)         कुनै प्रकारको चोरी, ठगी, कीर्ते वा जालसाजी गरेको वा आफ्नो जिम्माको धनमाल अनधिकृत तवरले मासेको वा दुरुपयोग गरेको वा भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा अदालतबाट कसूरदार ठहरी सजाय पाई सजाय पाएको एक वर्ष भित्र । 

(झ) सदस्यता शुल्क बुझाउन बा“की भएको । 

९.            सदस्यताको समाप्ति ः

१.            देहायको अवस्थामा कुनै व्यक्ति संस्थाको सदस्यको बहाल रहने छैन । 

(क)        यस विधानको दफा ७ को उपदफा १ बमोजिमको सदस्य पद प्राप्त गर्न नसक्ने भएमा ।

(ख)        साधारण सभाबाट ७५ प्रतिशत सदस्यहरुको बहुमतले संस्थाको सदस्य पदबाट हटाउने प्रस्ताव पारित गरेमा ।

(ग)          सदस्यले आफ्नो पदबाट दिएको राजिनामा स्वीकृत भएमा,

(घ)         संस्थाको काम कारवाहीमा बेइमानी वा बदनियत गरेको कुरा अदालतबाट प्रमाणित भएमा, 

(ङ)        यस विधान बमोजिम संस्थाले गर्न नहुने भनी तोकिएको कुनै कार्य गरेमा, 

(च)         सदस्यता शुल्क बुझाउन बा“की भएमा ।

(छ)         संस्था विघटन भै खारेज भएमा ।

(ज)         साधारण सभाको दुई तिहाई सदस्यहरुको बहुमतले संस्थाको सदस्य पदबाट हटाउने प्रस्ताव पारित गरेमा 

२.            कुनै ब्यक्ति संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्न वा वहाल रहन अयोग्य ठहराउनुभन्दा अघि संस्थाले निजलाई सो कुराको सूचना दिई, सफाईको सबुद पेश गर्ने मौका दिइनेछ ।

१०.          सदस्यता शुल्क र सदस्यता प्रदान गर्ने विधि ः– यस विधानको दफा ६ बमोजिमको सदस्यहरुले देहाय बमोजिमको उपदफामा तोकिएको शुल्क तिरी सदस्यता प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।

१.            साधारण सदस्य ः 

(क)        साधारण सदस्य प्राप्त गर्न चाहने व्यक्तिले प्रवेश शुल्क वापत रु.२५ हजार÷– बुझाई तोकिएको प्रक्रिया अनुसार आवेदन पेश गर्नेलाई कार्य समितिको निर्णयले साधारण सदस्यता प्रदान गर्न सकिनेछ ।

२.            संस्थापक सदस्य ः

(क)        यो संस्था दर्ता हु“दाको बखतका तदर्थ समितिका पदाधिकारीहरु संस्थापक सदस्य हुनेछन् । 

(ख)        संस्थापक सदस्यहरुले विधानमा उल्लेख भए बमोजिमको शुल्क बुझाई साधारण सदस्य वा आजीवन सदस्य प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।

३.            आजीवन सदस्य

(क) संस्थामा एकमुष्ठ रु ५०,००० (पचास हजार) बुझाई तोकिएको प्रक्रिया अन्तर्गत आवेदन दिने गर्नेलाई कार्य समितिको निर्णयले आजीवन सदस्यता प्रदान गर्न सक्नेछ । कुनै आवेदकलाई सदस्यता नदिने निर्णय गरेमा सोको कारण सहितको जानकारी आवेदकलाई दिइने छ । 

४             मानार्थ सदस्य ः 

(क) साधारण सभाको निर्णयले उपयुक्त ठानेको समाजसेवी विशिष्ठ व्यक्ति तथा प्रतिष्ठित नेपाली नागरिकहरुलाई मानार्थ सदस्य प्रदान गर्न सकिन्छ तर मानार्थ सदस्यको मताधिकार रहेन छैन् । 

५.            कुनै आवेदकलाई सदस्यता नदिने निर्ण गरेमा सोको कारणसहितको जानकारी आवेदकलाई दिइनेछ ।

६, सबै सदस्यहरुले यस विधान र विधान अन्तर्गत बनेको नियम र विनियम बमोजिम भएको व्याख्याको पालना गर्नुपर्नेछ । 

७. सदस्यताको रकर्ड पुस्तिका रहनेछ । 

परिच्छेद–४

साधारण सभा, कार्यसमिति तथा बैठक सम्बन्धी व्यवस्था

११.          साधारण सभाको गठन ः– 

१.            यस संस्थाको विधानको दफा ७ अनुसार सदस्यता प्राप्त गर्ने मानार्थ सदस्यहरु बाहेक अन्य सदस्यहरुबाट संस्थाको साधारण सभा गठन हुनेछ । मानार्थ सदस्यहरु आमन्त्रित हुनेछन् । साधारण सभा संस्थाको सर्वोच्च अंग हुनेछ ।

२.            यस संस्थाको साधारण सभा देहाय बमोजिम हुनेछ ः–

(क)        वार्षिक साधारण सभा ः वर्षको एक पटक वार्षिक साधारण सभा बस्नेछ । 

(ख)        विशेष साधारण सभा ः संस्थाको कुल सदस्य संस्थाको १÷४ (एक चौथाई) सदस्यहरुले कारण जनाई विशेष साधारण सभा माग गरेमा विशेष साधारण सभा, कार्य समितिले कम्तिमा ७ (सात) दिनभित्र अनिवार्य रुपमा बोलाउनुपर्नेछ । तर साधारण सभा वा विशेष सभा बसेको ६ महिना भित्र पुनः विशेष साधारण सभा बस्न सक्ने छैन ।

३.            यस संस्थाको प्रथम वार्षिक साधारण सभा संस्था स्थापना भएकोे आ.व. समाप्त भएकोमितिले २ महिना भित्रमा गरिनेछ र त्यसपछिका वार्षिक साधारण सभाहरु आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले ३ महिनाभित्र गरिनेछ ।

४.            यस संस्थाको वार्षिक साधारण सभा गर्नका लागि कम्तिमा १५ दिन अगावै र विशेष साधारण सभा गर्नका लागि कम्तिमा ७ (सात) दिन अगावै सभा हुने स्थान, मिति, समय र  छलफल गर्ने विषय खोली सबै साधारण सदस्यहरुलाई सूचना दिइनेछ । 

५.            उप–दफा ४ बमोजिम बोलाइएको साधारण सभा वा विशेष साधारण सभामा विधानको दफा १८ बमोजिमको गणपूरक संख्या नपुगी सभा हुन नसकेमा कम्तिमा ७ (सात) दिनको म्याद दिई पुनः साधारण सभा बोलाइनेछ । 

६.            साधारण सभा र विशेष साधारण सभाको छुट्टाछुट्टै निर्णय पुस्तिका राखिनेछ ।

१२.          साधारण सभाको काम कर्तव्य र अधिकार ः– साधारण सभाको काम कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः

(क)        कार्य समितिले पेश गरेको योजना कार्यक्रम र वार्षिक बजेट पारित गर्ने ।

(ख)        लेखा परीक्षकबाट प्राप्त वार्षिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदन माथि छलफल गरी अनुमोदन गर्ने र लेखा परीक्षण प्रतिवेदनबाट देखिएका बेरुजु रकमहरु माथि छलफल गरी नियमित गर्न नमिल्ने बेरुजु रकमहरु असुल उपर गरी फछ्र्यौट गर्नको लागि कार्य समितिलाई निर्देशन दिने ।

(ग)          आगामी वर्षको लागि लेखापरीक्षकको नियुक्ति गर्ने ।

(घ)         संस्थाको वार्षिक कार्य प्रगति विवरण र संस्थाले गरेको कार्यहरुको मूल्यांकन गरी कार्य समितिलाई आवश्यक निर्देशन दिने ।

(ङ)        संस्थाको कार्य समितिका पदाधिकारीहरुको पदावधि पुगेको अवस्थामा कार्य समितिका पदाधिकारीहरुको विधान बमोजिमको प्रक्रिया अन्तर्गत रही निर्वाचन गर्ने ।

(च)         कार्य समितिद्वारा पेश भएका विधान संशोधन, नियम तथा विनियम स्वीकृत गर्ने ।

(छ)         मानार्थ सदस्यता प्रदान गर्ने ।

(ज)         कार्य समितिबाट संस्थाको हित अनुकूल भएका काम–कारवाहीहरुको औचित्य हेरी अनुमोदन  गर्ने ।

(झ)         संस्थाको आफ्नै आन्तरिक श्रोतबाट ब्यहोर्ने गरी कार्य समितिले पेश गरेको कर्मचारीहरुको दरबन्दी, पारिश्रमिक भत्ता, तथा अन्य सुविधाहरुमा आवश्यकता अनुरुप स्वीकृति प्रदान गर्ने । 

१३.          कार्यसमितिको गठन ः–

१.            साधारण सभाका सदस्यहरुबाट निर्वाचित देहाय बमोजिमको पदाधिकारीहरु रहने ७ (सात)  सदस्यीय एक कार्य समिति गठन गरिनेछ ।                                

                अध्यक्ष                                   १ जना

                उपाध्यक्ष                               २ जना    (१ जना महिला अनिवार्य)

                सचिव                                     १ जना

                सह–सचिव                           १ जना 

                कोषाध्यक्ष                             १ जना

                सदस्यहरु                     १ जना

२.            कार्य समितिको कार्यकाल २ (दुई) वर्षको हुनेछ ।

३.            वार्षिक साधारण सभा हुनुभन्दा अगावै कार्य समितिमा रहेका कुनै सदस्यको पद रिक्त हुन आएमा बा“की अवधिका लागि कार्य समितिका सदस्यको मनोनित कार्य समितिद्वारा गर्न   सकिनेछ । यसरी सो पदमा निर्वाचन भएको सदस्यको कार्यकाल जुन सदस्य पद रिक्त भएको हो, सोको बा“की कार्यकालसम्मका लागि मात्र हुनेछ तर अन्य पदहरुको लागि विधान बमोजिम बा“की अवधिको निमित्त निर्वाचन प्रकृयाद्वारा पदपूर्ति गरिनेछ ।

४.            कार्य समितिको बैठक आवश्यकतानुसार अध्यक्षले बोलाउनेछ । तर कार्य समितिको पदाधिकारीहरुको जम्मा सदस्य संख्याको ५१ प्रतिशतले बैठक बोलाउन माग गरेमा अध्यक्षले कार्यसमितिको बैठक तुरुन्त बोलाउनुपर्नेछ ।

५.            कार्य समितिका पदाधिकारीहरुको कुल संख्याको ५१ प्रतिशत पदाधिकारीहरु उपस्थित नभई कार्य समितिको बैठक बस्ने छैन । 

६.            कार्य समितिको बैठकमा अध्यक्षले अध्यक्षता गर्नेछ र निजको अनुपस्थितिमा उपाध्यक्षले र उपाध्यक्षको पनि अनुपस्थिति रहेमा बैठकमा उपस्थित भएका जेष्ठ सदस्यले अध्यक्षता गर्नेछ ।

७.           कार्य समितिको बैठकमा बहुमतको निर्णय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा अध्यक्षले निर्णायक मत दिन सक्नेछ ।

८.            कार्य समितिको बैठकमा छलफल भएको विषयहरुको छुट्टै निर्णय कितावमा लेखी राखिनेछ र सो निर्णय विवरणमा बैठकमा उपस्थित सम्पूर्ण सदस्यहरुले सही गर्नुपर्नेछ तर निर्णयमा असहमति जनाउनेहरुले कैफियत खोली सही गर्नुपर्नेछ । 

९.            संस्थाले गर्ने भनेको सम्पूर्ण कार्य कार्य समितिको निर्णयबाट हुनेछ ।

१०.          माथिका दफाहरुमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कार्य समितिले गर्न पाउने कुनै कामको सम्बन्धमा कार्य समितिका सबै सदस्यहरु लिखित रुपमा सहमत भएमा त्यस्तो सहमतिलाई निर्णय पुस्तिकामा संलग्न गरी त्यस्तो काम बैठक विना पनि गर्न सकिनेछ । उपरोक्त बमोजिमको सहमतिलाई कार्य समितिको बैठकको निर्णय सरह मानिनेछ ।

१४.         कार्य समितिको काम कर्तव्य र अधिकार ः– कार्य समितिको काम कर्तब्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः

१.            संस्थाको आगामी वर्षको वार्षिक कार्यक्रम तथा अनुमानित बजेट बनाई साधारण सभामा प्रस्तुत गर्ने ।

२.            विधान बमोजिमको व्यवस्था पालना गरी साधारण सभाको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।

३.            संस्थाको हितमा हुने कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।

४.            साधारण सभाप्रति उत्तरदायी रहने ।

५.            संस्थाको उद्देश्य प्राप्तिका लागि उपलब्ध साधन र श्रोतको अधिकतम उपभोग र प्रयोग गर्ने ।

६.            संस्थाको कार्य सम्पादन गर्न कार्य योजना बनाउने, श्रोत जुटाउने, कार्यान्वयन, सुपरीवेक्षण र अनुगमन गर्ने ।

७.           संस्थाको कोष र सम्पत्ति सुरक्षित तरिकाले राख्न लगाउने र बैंक खाता खोली संचालन गर्ने ।

८.            संस्थाको कर्मचारीहरुको सेवा शर्त र सुविधा आदि सम्बन्धी कर्मचारी नियमावली बनाई साधारण सभाबाट स्वीकृत गराई लागू गर्ने गराउने ।

९.            संस्थाको उद्देश्य परिपूर्तिको लागि आफ्नो कार्य अवधिमा उपयुक्त व्यक्तिहरुको सल्लाहकार समितिका अन्य समिति, उप समिति गठन गर्ने र आवश्यकता अनुरुप कार्यको बा“डफा“ड  गरिदिने ।

१०.          संस्थाको नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने ।

१५.         पद त्याग गर्न सक्ने ः– अध्यक्षले उपाध्यक्ष मार्फत कार्यसमिति समक्ष र उपाध्यक्ष तथा अन्य पदाधिकारीहरुले अध्यक्ष समक्ष राजिनामा दिई पद त्याग गर्न सक्नेछन् । 

१६.         अन्य समितिहरु ः– 

१.            यस विधानको परिधिभित्र रहेर संस्थाको कार्य संचालनको लागि कार्य समितिले आवश्यकता अनुसार अन्य समिति वा उप–समितिहरु गठन गर्न सक्नेछ तर साधारण सभाको बैठकद्वारा अनुमोदन गराउनुपर्नेछ । 

२.            उप समितिहरुको कार्यहरु कार्य समितिले तोकि दिए बमोजिम हुनेछ ।

परिच्छेद–५

पदाधिकारीहरुको काम, कर्तव्य र अधिकार

१७.         पदाधिकारीहरुको काम कर्तव्य र अधिकार ः– कार्य समितिका पदाधिकारीहरुको काम कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुुनेछ ः

१.            अध्यक्षको काम कर्तव्य र अधिकार ः

(क)        समिति र सभाको बैठकको अध्यक्षता गर्ने, बैठक सञ्चालन गर्ने ।

(ख)        निर्णायक मत दिने ।

(ग)          साधारण सभा र का.स.द्वारा गरिएका निर्णयहरुको कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।

(घ)         संस्थाको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने वा प्रतिनिधि तोक्ने ।

(ङ)        संस्थाको नेतृत्व लिने ।

(च)         आवश्यकतानुसार बैठकहरु बोलाउन सचिवलाई निर्देशन दिने ।

(छ)         अन्य पदाधिकारी एवं सदस्यहरुलाई कामको बा“डफा“ड गर्ने ।

(ज)         अभिलेख प्रमाणित गर्ने ।

(झ)         संस्थाको बैंक खाता संचालन गर्ने ।

(ञ)         सम्पूर्ण साधारण सदस्यहरुको कामको मूल्याड्ढन का.स.बाट गराउने

(ट)          सरकारी, गैरसरकारी तथा अन्य स्थानीय निकायहरुमा सम्पर्क र समन्वय गर्ने ।

२.            उपाध्यक्षको काम कर्तब्य र अधिकार ः

(क)        अध्यक्षलाई सहयोग गर्ने ।

(ख)        अध्यक्षले दिएको जिम्मेवारी पूरा गर्ने ।

(ग)          अध्यक्षको अनुपस्थितिमा निजको कार्य गर्ने ।

३.            सचिवको काम कर्तब्य र अधिकार ः

(क)        संस्थाको सचिवालयको रेखदेख र संचालन गर्ने  ।

(ख)        अध्यक्षको निर्देशन अनुसार बैठक र सभा बोलाउने ।

(ग)          अभिलेख सुरक्षित राख्ने ।

(घ)         अध्यक्षले दिएको अन्य जिम्मेवारी पूरा गर्ने ।

(ङ)        संस्थाको हितमा हुने अन्य सबै कार्य पदीय दायित्व बमोजिम गर्ने गराउने ।  

४.            सहसचिवको काम कर्तब्य र अधिकार ः

(क)        सचिवको अनुपस्थितिमा संस्थाको सचिवालयको रेखदेख र संचालन गर्ने  ।

(ख)        अध्यक्षको निर्देशन अनुसार बैठक र सभा बोलाउने ।

(ग)          अभिलेख सुरक्षित राख्ने ।

(घ)         संस्थाको हितमा हुने अन्य सबै कार्य पदीय दायित्व बमोजिम गर्ने गराउने ।  

५.            कोषाध्यक्षको काम कर्तब्य र अधिकार ः

(क)        संस्थाको कोषको रेखदेख र सञ्चालन गर्ने ।

(ख)        साधारण सभामा वार्षिक बजेट पेश गर्ने ।

(ग)          लेखा दुरुस्त राख्ने ।

(घ)         नियमित रुपमा वार्षिक लेखापरीक्षण गराउने । 

(ङ)        लेखापरीक्षण प्रतिवेदन उपरको कार्यवाहीको जानकारी साधारण सभालाई दिने ।

(च)         आर्थिक कारोवारको बिल भरपाई रसिद आदि सम्पूर्ण कागजातको सुरक्षाको पूर्ण जिम्मेवारी वहन गर्ने । 

(छ)         लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएका बेरुजु सम्बन्धित ब्यक्ति वा निकायबाट असुल उपर गर्ने ।

(ज)         साधारण सभा र कार्य समितिले तोकेको काम गर्ने ।

६.            सदस्यहरुको काम कर्तब्य र अधिकार ः

(क)        समितिको बैठकमा सक्रिय सहभागिता जनाउने ।

(ख)        संस्थाको कार्यमा रचनात्मक भूमिकाको निर्वाह गर्ने । 

(ग)          संस्थाको विधान कार्यनीति, कार्यक्रम र उद्देश्य अनुसार कार्य गर्ने ।

(घ)         संस्थाको रेखदेख गरी यथार्थ कुराहरु समितिमा पेश गर्ने र राम्रो सरसल्लाह र सुझावहरुको आदान प्रदान गर्ने ।

(ङ)        कार्य समितिले कार्य विभाजन गरे अनुसार आफ्नो जिम्माको काम गर्ने ।

१८.         गणपूरक संख्या ः– 

१.            कूल सदस्य संख्याको ६७ प्रतिशत साधारण सदस्यहरु उपस्थिति नभई साधारण सभाको काम कारवाही हुनेछैन । 

२.            तर, विधानको दफा ११ को (५) मा उल्लेख भए बमोजिम पुनः बोलाइएको साधारण सभामा कूल संस्थापक संख्याको ५१ ∞ प्रतिशत उपस्थित भएमा सभा गर्न बाधा पर्ने छैन ।  

परिच्छेद–६

आर्थिक व्यवस्था

१९.         संस्थाको कोष ः– 

१.            सस्थाको आफ्नो एउटा छुट्टै कोष हुनेछ र सो कोषमा देहाय बमोजिम प्राप्त रकमहरु जम्मा हुनेछन् ः–

(क)        सदस्यता वापत प्राप्त प्रवेश शुल्क र सदस्यता शुल्कको रकम ।

(ख)        कसैले स्वेच्छाले दिएको अनुदान, सहायता वापत प्राप्त रकम ।

(ग)          संस्थाको चल अचल सम्पत्ति वा अन्य बस्तुको विक्रीबाट प्राप्त रकम ।      

(घ)         विदेशी संस्था व्यक्ति वा अन्र्तराष्ट्रिय संघ संस्थाबाट सहयोग वापत प्राप्त रकम ।

(ङ)        स्थानीय निकायबाट प्राप्त अनुदान वा सहयोग वापत प्राप्त रकम ।  

२.            विदेशी संघ संस्था वा व्यक्तिबाट आर्थिक सहयोग तथा अनुदान लिने भए संस्थाले समाज कल्याण परिषद्बाट स्वीकृत लिईने छ । 

३.            संस्थामा प्राप्त रकम स्थानीय बैंकमा जम्मा गरी बैंक खाता संचालन गरिनेछ ।

२०.         खाता संचालन ः– संस्थाको बैंक खाता अध्यक्ष र कोषाध्यक्ष (अनिवार्य) को संयुक्त दस्तखतबाट खाता संचालन हुनेछ । प्रचलित ऐन नियम अनुसार खर्च गर्ने तथा खर्चको श्रेस्ता राख्ने व्यवस्था गरिनेछ ।

२१.          कोषको रकम खर्च गर्ने तरिका ः– 

                संस्थाको कोषमा जम्मा भएको रकम खर्च गर्दा देहाय बमोजिमको तरिका अपनाई खर्च गरिनेछ ।

(क)        संस्थाको वार्षिक बजेट योजना र कार्यक्रम स्वीकृत नगरी कोषबाट रकम खर्च गर्न सकिने छैन ।

(ख)        साधारण सभाबाट पारित बजेट र कार्यक्रमको अधिनमा रही कोषबाट रकम खर्च गर्न   सकिनेछ ।

(ग)          कोषबाट खर्च भएको रकमको आर्थिक प्रतिवेदन साधारण सभामा अनिवार्य रुपले पेश गर्नुपर्नेछ 

(घ)         कोषको रकम खर्च गर्दा तोकिए बमोजिम खर्च गर्नुपर्नेछ ।

२२.         संस्थाको लेखा र लेखा परीक्षण ः–

(१)          संस्थाको आय व्ययको लेखा प्रचलित कानून बमोजिम स्पष्ट तवरले राखिनेछ ।

(२)          संस्थाको लेखा परीक्षण प्रचलित कानून बमोजिम रजिष्टर्ड लेखापरीक्षकबाट हुनेछ ।

(३)          नेपाल सरकार वा स्थानीय अधिकारीले चाहेमा जुनसुकै बखतमा पनि आफै वा मातहतका कर्मचारीहरु खटाई संस्थाको हिसाब किताब जा“च गर्न गराउन सक्नेछ ।

(४)          लेखापरीक्षकको नियुक्ति साधारण सभाबाट हुनेछ । तर, प्रथम वार्षिक साधारण सभा नभएसम्म लेखापरीक्षकको नियुक्ति कार्य समितिबाट हुनेछ ।

(५)          संस्थाको लेखा परीक्षण प्रतिवेदन र वार्षिक कार्य प्रगति विवरणको १÷१ प्रति स्थानीय अधिकारी, जि.वि.स., समाज कल्याण परिषद र सम्बन्धित निकायमा पेश गरिनेछ ।

परिच्छेद–७

निर्वाचन, अविश्वासको प्रस्ताव, विधान संशोधन सम्बन्धी ब्यवस्था

२३.         निर्वाचन सम्बन्धी व्यवस्था ः–

१.            कार्य समितिको निर्वाचन प्रयोजनका लागि बढीमा ३ जनाको एक निर्वाचन समिति कार्य समितिको सहमतिद्वारा गठन गरिनेछ ।

२.            निर्वाचन समितिले प्रचलित कानूनको परिधी भित्र रहेर निर्वाचन कार्यविधि आफै व्यवस्थित  गर्नेछ । 

३.            निर्वाचन सम्बन्धी विवाद उत्पन्न भएमा विवादको टुड्डो निर्वाचन समितिले गरेको निर्णय नै अन्तिम हुनेछ । 

४.            निर्वाचन सम्पन्न भएको भोलिपल्ट निर्वाचन समिति स्वतः विघटन हुनेछ ।

२४.उम्मेदवार हुने योग्यता ः– कार्य समितिको उम्मेदवार हुन देहाय बमोजिमको योग्यता पुगेको   हुनुपर्नेछ । 

(क)        विधानतः योग्य व्यक्ति उम्मेदवार हुनसक्नेछ ।

(ख)        साधारण सदस्यता नविकरण भएको हुनुपर्छ ।

(ग) कम्तिमा दुई वर्ष साधारण सदस्य हुनुपर्ने ।

२५.         अविश्वासको प्रस्ताव ः–

१.            अविश्वासको प्रस्ताव लिखित रुपमा कुन कुन पदाधिकारीको विरुद्धमा हो स्पष्ट खुलाई देहाय बमोजिमको रित पु¥याई संस्थामा दर्ता गर्नुपर्नेछ ।

(क)        नेपाली भाषामा शिष्ट शब्दको प्रयोग गरी लेखिएको हुनुपर्छ ।

(ख)        प्रस्तावको विषय स्पष्ट र ब्यावहारिक हुनुपर्छ ।

(ग)          साधारण सभा सदस्यहरु मध्येबाट कम्तिमा १÷४ (एक चौथाई) सदस्यको प्रष्ट नाम थर र ठेगाना सहित खुलाई सही भएको हुनुपर्छ ।

२.            उपदफा १ बमोजिम संस्थामा दर्ता भएको अविश्वासको प्रस्तावको स्पष्ट विषय खुलाई साधारण सभा वा विशेष साधारण सभा बस्ने स्थान, मिति, समय समेत तोकी संस्थाको साधारण सभाको सम्पूर्ण पदाधिकारी र सदस्यहरुलाई विधानको दफा ११(४) बमोजिम साधारण सभा वा विशेष साधारण सभा बस्ने सूचना दिइनेछ ।

३.            अविश्वासको प्रस्ताव माथि छलफलको प्रकृया ः

(क)        साधारण सभामा अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले साधारण सभामा उपदफा १ बमोजिमको प्रस्ताव पेश गर्न अनुमति दिनेछ र प्रस्ताव पेश गर्ने सदस्यहरु मध्ये १ जनाले अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउनुपर्ने कारण सहितको आफ्नो अभिमत सभा समक्ष प्रस्तुत गर्नेछ ।

(ख)        उप–दफा ३(क) बमोजिम अविश्वासको प्रस्ताव, पक्षका सदस्यले आफ्नो अभिमत प्रस्तुत गरेपछि सो प्रस्ताव उपर मत प्रकट गर्न चाहने बढीमा अन्य तीन जना सदस्यहरुलाई अध्यक्षले अभिमत प्रकट गर्न अनुमति दिन सक्नेछ ।

(ग)          उप–दफा (१) बमोजिम अविश्वासको प्रस्ताव जुन पदाधिकारीहरु विरुद्ध प्रस्तुत गरिएको हो, अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले ती पदाधिकारीहरुलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मौकाको लागि आफ्नो भनाईहरु राख्न अनुमति दिइनेछ ।

४.            अविश्वासको प्रस्ताव माथि निर्णय ः

१.            अविश्वासको प्रस्ताव उपर आफ्नो भनाई प्रस्तुत गर्ने क्रम समाप्त भएपछि अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले सो अविश्वासको प्रस्तावको बहुमत पक्ष वा विपक्षमा छ भन्ने निर्णयको लागि देहाय बमोजिमको कुनै एक तरिका अपनाई अविश्वासको प्रस्तावको निर्णयको घोषणा गर्नेछ ।

(क)        अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मत प्रकट गर्ने एक समूहमा र विपक्षमा मत प्रकट गर्ने अर्को समूहमा छुट्याएर वा 

(ख)        साधारण सभाका सदस्यहरुलाई अविश्वासको प्रस्तावको पक्ष र विपक्षमा गोप्य मतदान गराएर ।

२.            साधारण सभाको कूल सदस्य संख्याको २÷३ (दुई तिहाई) बहुमतले अविश्वासको प्रस्ताव पारित हुनेछ । त्यस्तो प्रस्ताव पारित भएमा प्रस्तावित पक्षका व्यक्तिहरु पदमुक्त हुनेछन् । 

३.            निर्वाचित भएको ६ महिना नपुगी वा प्रस्ताव विफल भएको ६ महिना नपुगी त्यस्तो व्यक्ति उपर पुनः अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउन पाइने छैन । 

२६.         विधान संशोधन ः– कूल सदस्य संख्याको २÷३ (दुई तिहाई) साधारण सभा सदस्यहरुले अनुमोदन गरेपश्चात मात्र संस्थाको कुनै दफा संशोधन वा खारेजका लागि स्थानीय अधिकारी समक्ष सिफारिस गरी पठाउनु पर्नेछ । स्थानीय अधिकारीबाट स्वीकृत भए पश्चात् मात्र संस्थाको कुनै दफा संशोधन वा खारेज भएको मानिनेछ ।

२७.         नियम बनाउन सक्ने ः– 

१.            संस्थाले आफ्नो कार्य सम्पादन गर्ने सन्दर्भमा आवश्यक निमय बनाउन सक्नेछ र सो नियम साधारणसभाबाट पारित गराई लागू हुनेछ र स्थानीय अधिकारीलाई सोको जानकारी दिनुपर्नेछ ।

२.            यो विधान र विधान अन्तर्गत बनेको नियमको अधीनमा रही संस्थाको कार्य संचालन र उद्देश्य कार्यान्वयनका लागि कार्य समितिले कर्मचारी ब्यवस्था र आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी विनियम बनाई लागू गर्न सक्नेछ । त्यस्तो विनियमहरु साधारण सभाबाट अनुमोदन गराउनु पर्नेछ ।

२८.         कर्मचारीको व्यवस्था ः– 

(क)        संस्थाको दैनिक कार्य संचालन र योजना तथा कार्यक्रम संचालनको लागि कर्मचारी दरबन्दी श्रृजना, पारिश्रमिक, भत्ता तथा अन्य सुविधा र कर्मचारीको सेवा शर्तहरु अपनाउनुपर्ने कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

(ख)        संस्थाले विदेशी सहयोग प्राप्त गरी संस्थाको संचालन गर्न, कार्यान्वयन गर्न विदेशी सल्लाहकार वा स्वयमसेवक राख्ने अवस्था भएमा निजले काम गर्नेे अवधि, पु¥याउने सेवा, कामको औचित्य, सुविधा र तिनको योग्यता समेतको विवरण स्थानीय अधिकारी, जिल्ला विकास समिति र समाज कल्याण परिषदमा समेत जानकारी गराइनेछ ।

२९.         संस्था खारेजी ः–

१.            साधारण सभाले आवश्यक देखेमा विशेष प्रस्ताव पारित गरी संस्था खारेज गर्न सक्नेछ ।

२.            उपदफा १ बमोजिम खारेजीको प्रस्ताव पारित गर्दा साधारण सभाले खारेजीको कामका लागि एक वा एकभन्दा बढी लिक्विडेटरहरु र संस्थाको हिसाव किताव गर्नको लागि एक वा एकभन्दा बढी लेखापरीक्षकहरु नियुक्त गर्न सक्नेछ । 

३.            उपदफा २ बमोजिम नियुक्त लिक्विडेटर र लेखापरीक्षकहरुको पारिश्रमिक साधारण सभाले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।

४.            यसरी कारणबश संस्था विघटन भई खारेज भएमा संस्थाको दायित्वको फरफारक गरी बा“की रहने सम्पूर्ण जायजेथा नेपाल सरकारको हुनेछ ।

३०.         व्याख्या ः– यो विधान र विधान अन्तर्गत बनेको नियम, विनियमको ब्याख्या गर्ने अधिकार कार्य समितिलाई हुनेछ ।

३१.          गोप्यता भंग गर्न नहुने ः– यस संस्थाका कुनै पनि पदाधिकारी वा सदस्यले संस्थाको अहित हुने कार्य गरी गोप्यता भंग गर्नु हु“दैन । कार्य समितिका पदाधिकारी वा साधारण सभाका सदस्यहरुले बैठक वा साधारण सभामा असभ्य वा अश्लील शब्दको प्रयोग गर्न पाइने छैन ।

३२.         ऐन अनुसार हुने ः– यस विधानमा उल्लेख नभएका कुराहरु कानून बमोजिम हुनेछ र संस्था दर्ता ऐन, नियम र प्रचलित कानूनस“ग बाझिन गएमा बाझिएको हदसम्म स्वतः निष्कृय हुनेछन् ।

३३.         निर्देशनको पालना ः– नेपाल सरकार वा स्थानीय अधिकारीले समय समयमा दिएको निर्देशनको 

पालना गर्नु संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । 

अनुसूची–१

छापः

राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाल  

(National Luminarie Mahaguru Falgunanda Lingden Foundation, Nepal)
 

अनुसूची–२

राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपालको प्रतिक चिन्हः गोलाकार भित्र विचमा फक्ताङलुङ हिमाल, हिमालको मुनि हात मिलाएको र मुनि स्थापना साल २०७३ र माथि नेपालीमा राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन फान्डेसन, नेपाल र तल अङ्ग्रेजीमा (National Luminarie Mahaguru Falgunanda Lingden Foundation, Nepal) लेखिएको हुनेछ ।